युनेस्कोच्या जागतिक वारसा यादीत (UNESCO World Heritage List) छत्रपती शिवाजी महाराज यांच्याशी संबंधित खालील 12 गड-किल्ल्यांचा समावेश "मराठा मिलिटरी लँडस्केप्स ऑफ इंडिया" (Maratha Military Landscapes of India) या थीम अंतर्गत करण्यात आला आहे. ही यादी 11 जुलै 2025 रोजी पॅरिस येथे झालेल्या घोषणेनुसार निश्चित झाली आहे.*

*युनेस्कोच्या जागतिक वारसा यादीत (UNESCO World Heritage List) छत्रपती शिवाजी महाराज यांच्याशी संबंधित खालील 12 गड-किल्ल्यांचा समावेश "मराठा मिलिटरी लँडस्केप्स ऑफ इंडिया" (Maratha Military Landscapes of India) या थीम अंतर्गत करण्यात आला आहे. ही यादी 11 जुलै 2025 रोजी पॅरिस येथे झालेल्या घोषणेनुसार निश्चित झाली आहे.*

1. रायगड (Raigad) - मराठा साम्राज्याची राजधानी, जिथे 1674 मध्ये शिवाजी महाराजांचा राज्याभिषेक झाला.

2. राजगड (Rajgad) - मराठा साम्राज्याची पहिली राजधानी, जवळपास 26 वर्षे शिवाजी महाराजांचे मुख्य केंद्र.

3. प्रतापगड (Pratapgad) - 1659 मध्ये अफझल खान याच्याविरुद्धच्या लढाईसाठी प्रसिद्ध.

4. पन्हाळा (Panhala) - कोल्हापूरजवळ असलेला हा किल्ला मराठा इतिहासात महत्त्वाचा आहे.

5. शिवनेरी (Shivneri) - शिवाजी महाराजांचा जन्म 1630 मध्ये येथे झाला, पुणे जिल्ह्यातील हा किल्ला.

6. लोहगड (Lohagad) - पुणे आणि खंडाळा मार्गावरील व्यापारी मार्गाचे रक्षण करणारा किल्ला.

7. साल्हेर (Salher) - नाशिक जिल्ह्यातील सर्वात उंच किल्ल्यांपैकी एक, 1672 मध्ये मराठ्यांनी मुघलांविरुद्ध विजय मिळवला.

8. सिंधुदुर्ग (Sindhudurg) - मालवणजवळील समुद्री किल्ला, 1664 ते 1667 मध्ये बांधला गेला.

9. सुवर्णदुर्ग (Suvarnadurg) - रत्नागिरीजवळील समुद्री किल्ला, मराठा नौदलासाठी महत्त्वाचा.

10. विजयदुर्ग (Vijaydurg) - किनारपट्टीवरील किल्ला, मराठा नौदलाचा प्रमुख आधार.

11. खांदेरी (Khanderi) - मुंबईजवळील समुद्री किल्ला, मराठ्यांच्या नौदल रणनीतीसाठी महत्त्वाचा.

12. जिंजी (Gingee) - तमिळनाडूमधील किल्ला,   1677 मध्ये शिवाजी महाराजांनी ताब्यात घेतला, "पूर्वेचा ट्रॉय" म्हणून ओळखला जातो.